در کنگره داروسازی در هفتمین همایش پروبیوتیک، میکروبیوم و سلامت جامعه روز جمعه ششم شهریور سخنرانی خانم دکتر شیرین حسنی رنجبر استاد غدد دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس مرکز تحقیقات چاقی پژوهشگاه غدد در خصوص چاقی و اختلالات متابولیک و ارتباط آن با میکروبیوتای روده انجام شد.

میکروبیوم روده به‌عنوان یکی از تنظیم‌کننده‌های مهم هموستاز متابولیک و غدد درون‌ریز شناخته شده است و بر متابولیسم گلوکز و چربی، یکپارچگی سد روده‌ای، التهاب، پیام‌رسانی اسیدهای صفراوی و ارتباط میان روده و هورمون‌ها تأثیر می‌گذارد. شواهد روزافزون نشان می‌دهند که اختلال در تعادل میکروبیوم روده (دیس‌بیوز) با چاقی، دیابت نوع ۲، بیماری استئاتوتیک کبدی مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (MASLD)، مقاومت به انسولین و اختلالات تیروئیدی ارتباط دارد.

در این ارائه به بررسی مکانیسم‌های زیستی زیربنای این ارتباطات یرداخته شد و ظرفیت درمانی مداخلات هدفمند بر میکروبیوم، با تأکید ویژه بر سین‌بیوتیک‌ها، مورد بررسی قرار گرفت.سین‌بیوتیک‌ها ترکیبی از میکروارگانیسم‌های زنده و سوبستراهایی هستند که به‌صورت انتخابی توسط میکروارگانیسم‌های میزبان مورد استفاده قرار می‌گیرند و ممکن است از طریق افزایش تولید اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر، تعدیل متابولیسم اسیدهای صفراوی، فعال‌سازی مسیرهای پیام‌رسانی FXR و TGR5، بازسازی یکپارچگی سد روده‌ای، کاهش اندوتوکسمی و التهاب مزمن و بهبود حساسیت به انسولین، اثرات متابولیک ایجاد کنند. شواهد بالینی اخیر نشان می‌دهند که مداخلات سین‌بیوتیکی ممکن است در کاهش وزن بدن، بهبود کنترل قند خون، کاهش مقاومت به انسولین، بهبود شاخص‌های التهابی و پیامدهای مرتبط با کبد مفید باشند؛ بااین‌حال، میزان اثرگذاری این مداخلات ناهمگون بوده و به نوع و ترکیب فرآورده وابسته است.

این ارائه همچنین به بررسی تعاملات دوسویه میان میکروبیوم روده و درمان‌های مبتنی بر GLP-1، داروهای ضد دیابت، اختلالات تیروئیدی و درمان‌های متابولیک می‌پردازد. توجه ویژه‌ای نیز به پروبیوتیک‌های نسل جدید، درمان‌های کمکی هدفمند بر میکروبیوم، تغذیه شخصی‌سازی‌شده، ادغام داده‌های چنداُمیکی (Multi-omics) و پیش‌بینی پاسخ به درمان بر اساس میکروبیوم معطوف شده است.

در نهایت، این حوزه در حال حرکت از مصرف عمومی و غیرهدفمند مکمل‌های میکروبی به سوی درمان‌های دقیق و هدفمند مبتنی بر میکروبیوم است؛ رویکردی که در آن ترکیب و عملکرد میکروبیوم، رژیم غذایی، ژنتیک فرد میزبان و ویژگی‌های بالینی می‌توانند در انتخاب مداخلات اختصاصی برای هر فرد نقش داشته باشند.